Wrześniowy przegląd utrzymania ruchu przed pierwszym przymrozkiem

Najgorsza zimowa awaria, jaką pamiętam, zaczęła się od zamarzniętego odwodnienia w instalacji sprężonego powietrza. Rura biegnąca przy nieogrzewanej ścianie magazynu zebrała kondensat, który w nocy zamienił się w lód. Rano połowa pneumatyki na linii nie działała, a ci, którzy próbowali rozmrozić przewód opalarką, prawie doprowadzili do drugiej, poważniejszej awarii.

To był listopad. Przegląd instalacji przed zimą mieliśmy w planie na październik, ale przesunął się, bo „najpierw zamówienia”. Od tamtego roku przeglądy zimowe robiliśmy we wrześniu, bez dyskusji.

Poniżej lista, którą przez lata uzupełnialiśmy. Nie jest kompletna dla każdego zakładu, ale obejmuje miejsca, w których zima najczęściej zaskakuje.

Ogrzewanie: sprawdzić, zanim będzie potrzebne

Pierwsze uruchomienie ogrzewania po lecie to moment, w którym wychodzą wszystkie usterki z poprzedniego sezonu, o których wszyscy zapomnieli. Lepiej, żeby to był wrzesień niż pierwszy mroźny poranek.

• Kotłownia lub węzeł cieplny: przegląd serwisowy, sprawdzenie zabezpieczeń, ciśnienia w instalacji, stanu pomp obiegowych.
• Nagrzewnice i promienniki w hali: czyszczenie wymienników i filtrów, sprawdzenie zapłonu przy urządzeniach gazowych, test sterowania.
• Destratyfikatory i wentylatory sufitowe: jeśli latem pracowały w jednym kierunku, zimą mogą wymagać przestawienia.
• Zawory i odpowietrzniki: sprawdzenie, czy żaden odcinek instalacji nie jest zapowietrzony albo odcięty po letnich pracach.

Przejrzyjcie też rachunki z poprzedniej zimy. Jeśli zużycie ciepła było wyższe niż w latach wcześniejszych przy podobnych temperaturach, coś się zmieniło: nieszczelna brama, zepsuty termostat, przestawiony harmonogram. O tym, gdzie szukać strat energii, pisałem szerzej w wydaniu o energii w zakładzie.

Sprężone powietrze: wróg to wilgoć

Zimą instalacja sprężonego powietrza ma dwa problemy: zimne otoczenie i kondensat. Sprężone powietrze niesie wilgoć, która wykrapla się tam, gdzie rura jest zimna. Jeśli ten odcinek jest wystawiony na mróz, woda zamarza.

Przed zimą sprawdźcie:

1. Osuszacze: czy pracują poprawnie, czy punkt rosy jest na właściwym poziomie, kiedy był ostatni serwis.
2. Spusty kondensatu: automatyczne spusty na zbiornikach i filtrach, czy działają, czy nie są zapchane.
3. Odcinki instalacji w miejscach nieogrzewanych: przy bramach, w magazynach, na zewnątrz budynków. Tam przydaje się izolacja, a czasem przewód grzejny.
4. Temperaturę w sprężarkowni: sprężarki mają dolną granicę temperatury pracy. W nieogrzewanej sprężarkowni przy dużych mrozach mogą mieć problem z uruchomieniem.

Bramy, drzwi i uszczelnienia

Brama, która latem zamyka się powoli, zimą może nie zamknąć się wcale. Mróz usztywnia uszczelki, wpływa na smarowanie mechanizmów i działanie czujników.

Na wrzesień:

• przegląd mechanizmów bram segmentowych i szybkobieżnych, łącznie z czujnikami i fotokomórkami,
• wymiana zużytych uszczelek dolnych i bocznych,
• sprawdzenie fartuchów uszczelnień rampowych, bo przez rozdarcie ucieka ciepło z całej strefy rampy,
• test awaryjnego otwierania bram na wypadek braku zasilania.

Szczelność bram to pieniądze. Otwarta brama w mroźny dzień wychładza halę szybciej, niż nagrzewnice są w stanie to nadrobić, a ludzie pracujący przy rampie odczuwają to od razu.

Dach, rynny, odwodnienie

Zimowe problemy z dachem często mają źródło jesienne. Liście i gałęzie zapychają rynny i wpusty, woda nie ma gdzie spłynąć, zamarza i niszczy obróbki. Przy roztopach przecieka do hali.

Przed pierwszymi opadami:

• przegląd pokrycia dachowego i obróbek blacharskich,
• oczyszczenie rynien, rur spustowych i wpustów dachowych,
• sprawdzenie świetlików i klap dymowych, czy są szczelne i czy klapy się otwierają,
• ustalenie, kto i jak kontroluje dach przy dużych opadach śniegu.

Ostatni punkt dotyczy bezpieczeństwa konstrukcji. Właściciel lub zarządca obiektu ma obowiązek dbać o bezpieczne użytkowanie budynku, także przy obciążeniu śniegiem. Przy dużych halach warto mieć z góry ustaloną procedurę: kto obserwuje ilość śniegu, kto decyduje o odśnieżaniu, kto może wejść na dach i z jakim zabezpieczeniem.

Zasilanie awaryjne i teleinformatyka

Zimowe burze, oblodzenie linii i przeciążenia sieci zdarzają się częściej niż latem. Jeśli macie agregat prądotwórczy:

• uruchomcie go pod obciążeniem, a nie tylko na biegu jałowym,
• sprawdźcie paliwo, jego wiek i to, czy nadaje się do pracy w niskiej temperaturze,
• sprawdźcie akumulator rozruchowy, bo zimą to on zawodzi najczęściej.

Zasilacze awaryjne serwerów i systemów sterowania też przetestujcie. Jeśli po zaniku napięcia serwer ma się poprawnie zamknąć, sprawdźcie, czy naprawdę to robi. Jak zabezpieczyć dane na wypadek, gdyby jednak nie zrobił, opisywałem w wydaniu o kopii zapasowej w zakładzie.

Plac, drogi, oświetlenie zewnętrzne

Plac manewrowy i drogi wewnętrzne zimą to miejsce, w którym dochodzi do wielu wypadków. We wrześniu:

• umowa na odśnieżanie albo sprawdzenie własnego sprzętu,
• zapas soli lub piasku w miejscach, gdzie będzie potrzebny,
• oznaczenie krawężników, studzienek i przeszkód tyczkami widocznymi spod śniegu,
• przegląd oświetlenia zewnętrznego, bo w listopadzie druga zmiana kończy się po ciemku.

Części zamienne i dostępność serwisów

Ostatni punkt, często pomijany. Zimą czas dostaw części się wydłuża, a serwisy mają więcej zgłoszeń. Przejrzyjcie listę części krytycznych: paski, łożyska, czujniki, elementy nagrzewnic, uszczelki do bram. Czego brakuje w magazynie, zamówcie teraz.

Sprawdźcie też, czy macie aktualne numery do serwisów zewnętrznych i czy wiecie, jak się z nimi kontaktować poza godzinami pracy. Numer na naklejce przy urządzeniu sprzed sześciu lat często już nie działa.

Dyżury i ludzie

Zimowe awarie mają zwyczaj zdarzać się w nocy z niedzieli na poniedziałek. Wtedy nie pomoże najlepszy zapas części, jeśli nikt nie wie, kto ma przyjechać. Przed zimą warto ułożyć grafik dyżurów utrzymania ruchu na okres od listopada do marca, z jasną zasadą: kto odbiera telefon, w jakim czasie ma być na miejscu, kiedy dzwoni do kolejnej osoby.

Dobrze jest też przećwiczyć z ochroną albo z osobami na nocnej zmianie kilka prostych czynności. Gdzie są główne zawory wody i gazu, jak wyłączyć nagrzewnicę, która się przegrzewa, jak ręcznie otworzyć bramę przy braku prądu. Kwadrans instruktażu we wrześniu oszczędza godzinę bezradnego czekania w styczniu.

Na koniec rzecz drobna, ale zauważalna: odzież. Ludzie pracujący przy rampie, na placu i w nieogrzewanych magazynach potrzebują ubrań na zimę, a zamówienia odzieży roboczej w listopadzie realizują się wolniej. Sprawdźcie rozmiary i zamówcie teraz.

Na ten tydzień

Wersja skrócona do wydruku:

1. Przegląd i pierwsze uruchomienie ogrzewania.
2. Osuszacze, spusty kondensatu i odcinki instalacji w zimnych miejscach.
3. Bramy, uszczelki, fartuchy rampowe.
4. Rynny, wpusty, świetliki i procedura na śnieg na dachu.
5. Agregat pod obciążeniem i zasilacze awaryjne.
6. Plac: odśnieżanie, sól, oznaczenie przeszkód, oświetlenie.
7. Części krytyczne i numery do serwisów.

Każdy z tych punktów to godzina lub dwie pracy we wrześniu. Każdy pominięty może kosztować dzień przestoju w styczniu.